De manuele geneeskunde
INLEIDING: In Nederland kennen wij een aantal aan elkaar verwante behandelvormen gericht op het herstel van gewrichtsfuncties door middel van een specifieke handgreep. Zo zijn er 'orthomanuele geneeskunde' vlgs. Mw. Sickesz, 'orthopedische geneeskunde' (methode Cyriax), manuele geneeskunde 'systeem Eindhoven' , allen uitsluitend door artsen beoefend en deels geworteld in de 'reguliere' geneeskunde. Chiropractoren hanteren duidelijk andere begrippen rond ziekten en zijn, evenmin als fysiotherapeuten / manuele therapie' en het overgrote merendeel van de ostheopathen, geen artsen. De manuele geneeskunde 'methode Bourdiol' is in Frankrijk ontwikkeld en is het meest verwant aan ons 'systeem Eindhoven'
GESCHIEDENIS: Reeds duizenden jaren geleden zijn allerlei 'behandelingen' aan de wervelkolom uitgevoerd. Bij de Chinezen als onderdeel van hun TCM, in India, in Noord Afrika door de Egyptenaren en in Europa door Grieken en Romeinen. In de middeleeuwen was dit manipuleren, evenals veel andere 'geneeskunde' tot een soort kermisattractie gedegradeerd. Vanaf de zeventiende eeuw is meer bekend over 'Bone-setters', bij ons 'krakers' genoemd. Er ontstaat langzamerhand een verscheidenheid aan technieken, kennisniveau's en inzichten wat betreft diagnose en behandeling. Osteopathie en chiropractie ontwikkelden zich vanaf het midden van de 19e eeuw vanuit Amerika en worden bij ons vrijwel niet door artsen toegepast. In Europa ontstonden in dezelfde periode als uitvloeisel van zich indertijd stormachtig ontwikkelende 'fysische therapieŽn' diverse vormen van manuele ingrepen, massagetechnieken e.d. Ook hier onderscheidden zich uiteindelijk therapeuten van artsen, zowel door ontwikkelings-niveau van het specialisme als door techniek en plaats van de corrigerende ingreep. (bindweefselmassage en druk uitoefenen versus gerichte manipulatie van de wervels en injectietechnieken van gewrichten etc.). In zowel Frankrijk als in diverse midden- en oosteuropese landen ontwikkelde de manuele geneeskunde zich tot een medisch specialisme op wetenschappelijke basis. De eerste grootschalige opleiding in Nederland vond plaats vanuit de in 1967 door Ir. F. Philips opgerichte St. Manuele Geneeskunde Eindhoven.
FILOSOFIE EN WERKINGSMECHANISME: Stoornissen zoals pijn en bewegingsbeperking worden veroorzaakt door z.g. 'blokkeringen' in de wervelkolom. De verklaring hiervoor ligt in de nauwe relatie die al vanaf het embryonale stadium binnen de 'segmenten' bestaat tussen wervels, zenuwbanen, spieren, bindweefsel en huid. Door opheffen van deze 'blokkade' wordt een irriterend signaal weggenomen waarmee ook de andere klachten binnen dit segment gunstig worden beŽinvloed. Zowel de manuele geneeskunde volgens de 'methode Bourdiol' als het 'systeem Eindhoven' omvat in eerste instantie een volledige en uitgebreide anamnese waarin nadrukkelijk gezocht wordt naar relaties tussen tijdstip van een overbelasting, valpartij, kneuzing etc. en het ontstaan en de plaats van de daarop volgende klachten. De klacht-gerichte diagnostiek is gebaseerd op specifiek lichamelijk onderzoek; gewrichten, houding en spieren krijgen daarbij bijzondere aandacht. Indien nodig geacht wordt dit aangevuld met laboratoriumgegevens en/of rŲntgenfoto's. Daarbij worden eventuele contra-indicaties voor deze behandeling (sterke botontkalking, breuken, kwaadaardige botaandoeningen) uitgesloten. Verschillend tussen beide methodes is de visie over het effect van de stand van de voeten en een eventueel beenlengteverschil op klachten uitgaande van de wervelkolom; Bourdiol legde hier een veel grotere nadruk op. Dit resulteerde in een apart door hem ontwikkelde techniek rond houdingscorrectie door middel van zeer specifiek, op maat gemaakte steunzolen.
BEHANDELING: De behandeling is gericht op het opheffen van de bewegingsstoornis die binnen het segment de klachten veroorzaakt. Dit kan als volgt: manipuleren; een gerichte en snelle handgreep toegepast op het geblokkeerde gewricht waarbij de natuurlijke begrenzing van de bewegingsmogelijkheid niet wordt overschreden; dit kan een krakend geluid geven mobiliseren; het bewegen van de gewrichten binnen de natuurlijke grenzen, het 'losmaken' van het gewricht injecties; in -en rond gewrichten (dit is in feite neuraaltherapie) oefentherapie; zowel door de arts zelf ter voorbereiding op de manipulatie als door de patiŽnt thuis na instructie door de arts steunzolen / hoogtecorrectiezolen indien uit statiekonderzoek blijkt dat deze de houding verbeteren, krijgt de patŽnt deze geadviseerd.